Op 18 februari 2021 landde NASA´s Mars rover Perseverance in de Jezero krater. In deze korte tijd heeft de rover al geschiedenis geschreven. Zo heeft Percy, een bijnaam van de rover, voor het eerst een monster van gesteente genomen, de bijgeleverde helikopter Ingenuity gevlogen en is er zelfs al een wetenschappelijk artikel gepubliceerd.

Nu de Zon precies tussen Mars en Aarde staat, kan er momenteel niet met Mars worden gecommuniceerd. Na 216 Mars dagen hard werken sinds de landing van de Mars rover, kunnen de onderzoekers nu eindelijk een vakantie van 20 dagen nemen. Dit is dus het perfecte moment om te kijken naar de ontdekkingen in de eerste tweehonderd dagen van Perseverance op Mars

Het succes van Perseverance op Mars in het kort

  • De rover heeft al 2,6 kilometer over heftig terrein gereden.
  • Met zijn 19 camera´s heeft Perseverance al tienduizenden foto´s gemaakt.
  • De Mars rover heeft voor het eerst een monster van gesteente op Mars genomen.
  • De helikopter Ingenuity heeft al meer gevlogen dan verwacht.
  • Het eerste wetenschappelijke artikel is geschreven en gaat over de Jezero krater delta.
Een illustratie van de Ingenuity helikopter.
Een illustratie van de Ingenuity helikopter. Credit: NASA/JPL-Caltech

Monsters van gesteente

Een van de voornaamste doelen van Perseverance is monsters nemen van gesteente op Mars. Door te drillen in grotere rotsen neemt de rover een monster van ongeveer een potlood groot. Deze monsters worden vervolgens in speciaal gemaakt buizen opgeslagen.

De eerste poging vond in augustus 2021 plaats. Er werd een mooie platte rots gekozen waar makkelijk in geboord kon worden. ¨Na zes dagen onderzoek aan de rots te doen – en uiteindelijk in de rots te hebben geboord- waren we opgewonden om een gat in de rots te zien en bevestigd te krijgen dat de sample buis succesvol was gesloten.¨ zeggen onderzoekers van het Perseverance team.

Deze opwinding was echter maar voor korte duur. De volgende dag stuurde Percy foto´s terug van de gesloten proefstuk buis. Deze bleek echter leeg te zijn, op de atmosfeer van Mars na. Het team concludeerde later dat dit kwam omdat de rots zachter was dan verwacht. Dit zorgde ervoor dat het monster tijden het boren werd verpulverd.

Een foto van het eerste boorgat van de sample.
Een foto van het eerste boorgat van de sample. Credit: NASA/JPL-Caltech

550 meter verderop kwamen de onderzoekers bij een nieuwe rots aan. Hier vonden ze dat de rotsen een stuk harder waren. De Mars rover nam twee succesvolle monsters van deze rots. In de toekomst moet de rover nog tientallen samples nemen. Deze zal de rover op een veilig, makkelijk te bereiken plek neer leggen.

NASA´s toekomstige Mars Sample Return (MSR) missie moet de monsters ophalen en terug naar Aarde brengen. De MSR missie is momenteel in ontwikkeling en wordt verwacht te lanceren aan het eind van de jaren 20.

Via de twee instrumenten SHERLOC en PIXL kunnen onderzoekers nu al onderzoek doen aan de rotsen. De instrumenten aan de arm van Perseverance lieten zien dat de compositie van het gesteente kristallen bevat die afkomstig zijn van lava, en zouten mineralen die aanwijzing geven voor oud grond water.

De eerste helikopter vlucht op een andere planeet

Ingenuity is een helikopter die bij Perseverance zat. Deze helikopter is het eerste vaartuig die in de atmosfeer op een andere planeet heeft gevlogen. Ingenuity is een 1,8 kilo wegende zon aangedreven helikopter. Het lichaam van de robot is ongeveer te zo groot als een grapefruit. Op 19 augustus 2021 spreidde de helikopter voor het eerst zijn vleugels. Ingenuity bereikte een hoogte van 3 meter voor 39 seconden en bewees hiermee dat het mogelijk is om in de dunne atmosfeer van Mars te vliegen.

De eerste vlucht van Ingenuity in beeld

Volgende vluchten waren bedoeld om de helikopter ook horizontaal te laten bewegen. Bij elke test vloog de helikopter telkens iets verder. Uiteindelijk vloog Ingenuity wel 625 meter ver. In totaal heeft het vaartuig 13 keer gevlogen. Hiermee heeft het gedetailleerde foto´s van het ruige terrein gemaakt. Hierdoor kan een goede route worden gezocht naar de eindbestemming van Perseverance, een delta bij de Jezero krater. Het succes van Ingenuity is een van de grotere successen van de Perseverance missie.

Jezero krater

Waarom is de Jezero krater uitgekozen voor Perseverance? De krater geeft de rover eenvoudig toegang tot rotsformatie. Deze formatie bevindt zich aan het einde van een leegstaand rivierbedding. Afgaand op satelliet beelden denken wetenschappers dat deze gesteenten zijn gemaakt van oud sediment afgevoerd door een grote rivier die daar heeft gestroomd. Mocht dit waar zijn, dan zou dit de perfecte omgeving zijn voor leven.

¨Echter is de resolutie van de data van de satellieten niet hoog genoeg om met zekerheid te zeggen of het sediment langzaam in een lang levend meer is gestroomd of dat de formatie gevormd is onder drogere omstandigheden. De enige manier om daar zeker van ze zijn was om foto´s te maken van het oppervlak van Mars.¨ Zo zegt het Perseverance onderzoek team.

Percy landde 2 kilometer van het begin van de klif aan de Jezero krater vandaan. Met de Mastcam-Z, een set van camera´s die een peperclip op een voetbalveld afstand kan spotten, heeft het Perseverance team ingezoomd op de rotsformatie. Hiermee bepaalde ze specifieke plekken om te inspecteren met een telescoop camera die aanwezig is in de Mars rover.

Toen de foto´s binnen kwamen, zagen ze lagen sediment op ongeveer 80 meter diepte van de klif. Meer naar de top werden ook grotere formaties van wel 1,5 meter overdwars. Door deze soort formaties te observeren heeft het team een geologisch verhaal van biljoenen jaren oud weten te reconstrueren. De resultaten zijn gepubliceerd in het blad Science van 7 oktober 2021.

Het sediment met daarop een rots. Deze foto is gemaakt door de Mastcam-Z.
Het sediment met daarop een rots. Deze foto is gemaakt door de Mastcam-Z. Credit : NASA/JPL-Caltech

Hoe kwam het water in de Jezero krater?

Voor misschien wel miljoenen jaren heeft er een rivier in gestroomd in een meer dat de Jezero krater vulde. Deze rivier heeft de sedimenten gebracht die nu worden waargenomen op de kliffen van de delta. Later kwam de rivier helemaal droog te liggen. Echter waren er later nog een aantal vloedgolven die zo sterk waren, dat ze grote rotsblokken mee namen in de rivier. Dit zijn de rotsen op het sediment die nu worden geobserveerd.

Het bevestigen van een oud meer in Jezero krater is her eerste grote succes van de Perseverance missie. In de komende jaren zal de Mars rover langzaam naar de klif rijden. Ondertussen zal de rover de rotslagen in microscopisch detail bestuderen en zal het monsters afnemen. Als de samples over ongeveer tien jaar naar de Aarde worden gebracht, kan er worden onderzocht of deze tekens van oud microbisch leven bevatten. Maar tot die tijd is er gelukkig nog genoeg kennis op te doen op Mars.

Satelliet beelden van de Jezero krater.
Satelliet beelden van de Jezero krater. Credit: ESA

Perseverance landing

De landing van Perseverance is een ander enorm succes. Het is historisch gezien enorm lastig gebleken om een rover op Mars te landen. Slechts de helft van alle missies heeft de grond heel bereikt. Tevens zijn er van deze landing enorm mooie beelden gemaakt. 12 minuten nadat Percy landde ontving NASA pas de bevestiging van de goede landing. Deze zenuwslopende tijd werd goed gemaakt door de geweldige beelden. De hele landing is opgenomen en voor iedereen te zien. Mocht je deze landing nog niet hebben gezien, kijk dan de video hieronder:

De Lucy en Psyche missie moeten ons meer gaan leren over het ontstaan van planeten, kom er snel meer over te weten:
NASA Lucy missie onderzoekt ontstaan zonnestelsel
Asteroïde 16 Psyche kan je schatrijk maken

Meer geïnteresseerd in Mars, dan geeft dit artikel je meer informatie over supervulkanen op Mars:
Vulkaanuitbarstingen op Mars door grootste vulkanen