Ons zonnestelsel heeft 8 planeten. Maar zoals te verwachten valt zijn er veel meer planeten in het heelal. Er zijn inmiddels al meer dan 5.000 exoplaneten ontdekt. Dus de vraag blijft hoeveel planeten zijn er in het heelal te vinden?

Als we kijken hoeveel sterren er zijn en hoeveel planeten een ster gemiddeld heeft, zijn er in het heelal ongeveer 200-400 triljard planeten. Er zijn waarschijnlijk meer sterren en losse planeten worden niet meegerekend. Als je hiermee rekening houdt zijn er 2-40 quadriljoen planeten in het heelal.

In dit artikel bespreek ik verder wat een planeet is, hoeveel planeten er zijn en hoe deze worden ontdekt.

Wat is een planeet?

Voordat we kijken naar hoeveel exoplaneten er zijn, is het belangrijk om te weten wat een planeet precies is. In 2006 heeft de internationale astronomische unie (IAU) voor het eerst een lijstje voorwaarden gemaakt waaraan een planeet moet voldoen. Rond deze tijd werden Pluto en een aantal andere objecten met dezelfde grote gevonden. Om dat allemaal planeten te noemen vonden ze iets te ver gaan. Daarom bedacht de IAU de volgende 3 voorwaarden.

Ten eerste moet een planeet rond zijn geworden door zijn eigen zwaartekracht. Daarnaast moet een planeet om een ster heen draaien en geen maan zijn. Ten derde mag je alleen van een planeet spreken als het object duidelijk het zwaarste object in zijn baan is en die baan heeft ´schoongeveegd´.

Er is de laatste tijd steeds meer te doen om de definitie van een planeet. Want de tweede en derde voorwaarden zijn geen intrinsieke eigenschappen van een planeet. Zo zou Mercurius geen planeet zijn als deze als een maan rond Jupiter zou draaien. En sommige manen rond Jupiter en Saturnus zijn juist weer groter dan Mercurius maar zijn desondanks geen planeten.

Daarom willen steeds meer astronomen dat de definitie van een planeet wordt aangepast naar meer intrinsieke eigenschappen van planeten. Dus heeft het object een atmosfeer en zijn er vulkanen? zijn vragen die er dan meer toe gaan doen. 

Als je wilt weten wat het verschil is tussen een maan, een planeet en een dwergplaneet, lees dan het volgende stuk:

Wat is het verschil tussen een maan een planeet en een dwergplaneet?

Hoeveel planeten zijn er in het zonnestelsel?

Ons zonnestelsel bevat 8 planeten en 5 dwergplaneten. De 8 planeten zijn grofweg verdeeld over twee groepen. De aardse planeten en de gasreuzen.

Er zijn in ons zonnestelsel 4 aardse planeten, namelijk Mercurius, Venus, Aarde en Mars. Deze planeten bestaan voornamelijk uit rotsachtig materiaal zoals ijzer, nikkel en silicium en hebben hierdoor een grote dichtheid. Aardse planeten zijn relatief klein en draaien in een korte baan rond hun ster. Dit betekent echter niet dat er geen gassen aanwezig zijn. Denk maar aan de zuurstof die je inademt en de stikstof die het grootste gedeelte van de lucht uitmaakt.

De andere 4 planeten in ons zonnestelsel zijn de gasreuzen Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Zoals de naam al doet vermoeden bestaan deze voornamelijk uit gassen. Jupiter en Saturnus hebben zelfs zo goed als dezelfde samenstelling als de Zon. Ze bestaan dus voornamelijk uit waterstof en helium. Saturnus is uiteraard te herkennen aan zijn grote ringen.

Uranus en Neptunus bevatten iets meer rotsachtige materialen. Hierdoor zijn de relatief zwaar in vergelijking met Jupiter en Saturnus. Een iets andere samenstelling van de atmosfeer zorgt voor de mooie blauwe kleur. Gasreuzen zijn in tegenstelling tot aardse planeten heel groot en staan juist ver van de Zon af.

Naast de normale planeten zijn er ook nog 5 dwergplaneten in het zonnestelsel. Dit zijn Pluto, Eris, Makemake, Haumea, Ceres. Dwergplaneten lijken erg op aardse planeten maar zijn meestal een stuk kleiner. Hierdoor kunnen ze niet aan de derde voorwaarde, zoals eerder besproken, voldoen. Het is dus net geen planeet. Daarom is de term dwergplaneten bedacht. Groter dan een planetoïde, maar kleiner dan een ´echte´ planeet.

Wil je weten hoeveel sterren er zijn, klik dan het volgende artikel aan:

Hoeveel sterren zijn er?

Hoeveel planeten zijn er in de Melkweg?

Zoals eerder besproken kunnen we niet zien hoeveel exoplaneten er in de Melkweg zijn. Hoe exoplaneten toch worden gevonden bespreek ik later. De vraag hoeveel planeten er in de Melkweg zijn is dan ook niet direct te beantwoorden. Wel kunnen we een goede inschatting maken van de hoeveelheid exoplaneten in ons sterrenstelsel. Hiervoor maken we gebruik van een beetje statistiek.

Als je weet hoeveel sterren er zijn en hoeveel planeten een ster gemiddeld heeft, kan je een goed inschatting maken van het aantal exoplaneten. Ook astronomische modellen kunnen hier een goed inzicht in geven.

Er wordt gedacht dat de Melkweg ongeveer 100 miljard sterren heeft. Niet elke ster heeft een planeet om zich heen draaien. En andere sterren hebben weer meer dan één planeet om zich heen draaien, denk maar aan ons planetenstelsels die 8 planeten bezit. Er wordt uitgegaan dat een ster gemiddeld 1 of 2 planeten heeft. Van deze getallen uitgaande denkt onder andere NASA dat de Melkweg minimaal 100 miljard exoplaneten bevat en waarschijnlijk veel meer.

Dit betekent dat er waarschijnlijk minimaal 1.500 exoplaneten zijn binnen een straal van 50 lichtjaar van de Aarde. Mochten we de Aarde dus moeten verlaten, hebben we genoeg keuze om te verkassen.

Wil je ook weten hoeveel zonnestelsels er zijn in de Melkweg? Lees dan het volgende artikel:

Hoeveel zonnestelsels zijn er in de Melkweg?

Hoeveel planeten zijn er in het heelal?

Voordat we weten hoeveel planeten er in het hele heelal zijn moeten we ook weten hoeveel sterrenstelsels er zijn. Astronomen denken dat er ongeveer 2 biljoen (12 nullen) sterrenstelsel zijn.

Als we dit vermenigvuldigen met het aantal sterren per sterrenstelsel, weten we hoeveel sterren er in het heelal zijn. Laten we uitgaan dat de Melkweg een gemiddeld sterrenstelsel is. Het heelal heeft dan 200 triljard (21 nullen) sterren. Als we er wederom vanuit gaan dat een ster gemiddeld 1-2 planeten heeft, dan zijn er in het hele heelal ongeveer 200-400 triljard planeten te vinden. En dit is nog een relatief conservatieve inschatting.

Er zijn waarschijnlijk veel meer sterren en dus ook veel meer exoplaneten. Daarnaast zijn er ook heel veel planeten die niet rond een ster draaien maar gewoon los door de ruimte heen razen. Als dit wordt meegenomen kunnen er 10-100 keer zoveel exoplaneten zijn. Dan hebben we dus te maken met 2-40 quadriljoen (24 nullen) planeten.

NASA heeft alle gevonden exoplaneten bij elkaar in dit archief gezet. Bekijk dat archief vooral als je het interessant vind om informatie te krijgen over de nieuwst ontdekte planeten.

Hoe worden planeten ontdekt?

Alle planeten in ons zonnestelsel zijn waar te nemen met een telescoop. Maar om exoplaneten buiten ons planetenstelsel te vinden, heb je ook andere technieken nodig. Wetenschappers kunnen exoplaneten op een paar verschillende manieren ontdekken. De vijf technieken zijn als volgt:

Ten eerste de directe waarneming. Dit is gewoonweg het direct waarnemen van planeten met een telescoop. Dit is dus hoe alle planeten in ons zonnestelsel zijn ontdekt. Astronomen kijken door hun telescoop en zien een planeet.

De tweede techniek heet de radiale snelheid techniek. Dit heeft te maken met het idee dat ook de ster in beweging komt door de planeet die er omheen draait. Aan deze kleine snelheid kunnen wetenschappers onder andere zien hoe zwaar de planeet is die om de ster heen draait.

De derde methode heet de transit methode. Als een planeet voor zijn ster komt, blokkeert deze een deel van het sterlicht. Ook hiermee kunnen wetenschappers een aantal eigenschappen van een planeet ontdekken. Dit is met meer dan 3.500 ontdekkingen tot nog toe de meest succesvolle techniek voor het vinden van exoplaneten.

De volgende techniek maakt gebruik van de zwaartekracht van exoplaneten. Deze techniek heet microlensing. De massa van exoplaneten zorgt ervoor dat het licht van een ster afbuigt. Dit kan ervoor zorgen dat als je naar de ster kijkt, je meer of minder licht ontvangt afhankelijk van de plek van de planeet. Hier kan gebruik van worden gemaakt om exoplaneten te ontdekken.

Als laatste hebben we astrometrie. Hierbij kijken astronomen naar de positie van de ster door de tijd heen. Deze positie kan veranderen als er een planeet omheen draait. Ook hiermee kunnen astronomen exoplaneten vinden.

Als je meer wilt weten over exoplaneten, bekijk dat het volgende:

Wat is een exoplaneet?