Je bekijkt nu Wat is de dichtstbijzijnde ster?

Wat is de dichtstbijzijnde ster?

  • Bericht auteur:
  • Berichtcategorie:Heelal

De Zon is de ster die het dichtstbij onze Aarde staat. Als je de Zon niet meetelt, is Proxima Centauri de dichtstbijzijnde ster. Deze ster staat op een afstand van 4,25 lichtjaar en heeft drie planeten om zich heen draaien.

In dit artikel bespreek ik verder de geschiedenis van de dichtstbijzijnde ster, hoe we weten dat Proxima Centauri ster zo dichtbij staat en wat zijn eigenschappen zijn.

Proxima Centauri

Proxima Centauri is de dichtstbijzijnde ster gezien vanaf ons zonnestelsel en staat op een afstand van 4,25 lichtjaar van de Zon. Het is een kleine ster die gebonden is aan twee andere sterren genaamd alfa Centauri A en B. Samen met Proxima Centauri (alfa Centauri C) vormen ze een stersysteem waarbij ze om elkaar heen draaien.

Proxima Centauri is een rode dwergster en heeft een massa van 12,5% van die van de Zon. Lichtere sterren zenden minder licht uit. Hierdoor is de dichtstbijzijnde ster niet met het blote oog waar te nemen. Dus ondanks dat het de dichtstbijzijnde ster is, kunnen we deze niet zonder telescoop waarnemen.

Daarnaast is Proxima Centauri ook nog eens heel erg klein. De diameter van de ster is met 215.000 kilometer veel kleiner dan de Zon. Dit komt neer op 1.5 keer de diameter van Jupiter. Desondanks heeft de ster wel 129 keer zoveel massa als Jupiter. Jupiter is dus bijna even groot als Proxima Centauri maar wel een stuk lichter. Dit betekent dat de dichtheid van Proxima Centauri een stuk hoger is. Dit is ook logisch omdat er in de ster anders geen kernfusie zou kunnen plaatsvinden.

Omdat de dichtstbijzijnde ster van de Zon zo licht is, zal het langer leven. Dit komt onder andere doordat de Zon maar 10% van al zijn aanwezige brandstof (waterstof) zal gaan gebruiken. Aan de andere kant zal Proxima Centauri bijna al het aanwezige waterstof als brandstof gaan gebruiken. Daarnaast gebruikt Proxima Centauri minder brandstof om in leven te blijven waardoor het langer kan leven.

Planeten rond de dichtstbijzijnde ster Proxima Centauri

Wetenschappers hebben drie planeten gevonden die rond de dichtstbijzijnde ster alfa Centauri C draaien. Dit zijn de exoplaneten Proxima Centauri b/c/d. Proxima Centauri b is ongeveer net zo groot als de Aarde en bevindt zich binnen de leefbare zone rond zijn ster. Maar omdat zijn ster Proxima Centauri heel onrustig is met veel uitbarstingen, is het onwaarschijnlijk dat de planeet ook echt leefbaar is.

Proxima Centauri c is een super Aarde/mini Neptunus en is 7 keer zo groot als de Aarde. De planeet draai in 5,3 jaar rond zijn ster en heeft een temperatuur van slechts -234 graden Celsius.

De eerste signalen van het bestaan van Proxima Centauri d stammen uit 2020, maar sinds februari 2022 wordt het als potentiële planeet gezien. De planeet heeft is twee keer zo zwaar als Mars en draait in 5 dagen rond zijn ster. Het is hierdoor de lichtste en dichtstbijzijnde planeet van de ster Proxima Centauri.

Proxima Centauri d is door middel van de radiale snelheid methode ontdekt. Lees het volgende artikel als je wilt weten hoe exoplaneten worden ontdekt:

Wat is een exoplaneet?

Ontdekking dichtstbijzijnde ster Proxima Centauri

Proxima Centauri werd in 1915 ontdekt door Robert Innes. Deze astronoom zag dat de ster hetzelfde bewoog als de al eerder gevonden sterren alfa Centauri a en b. Hij stelde voor de nieuwe ster Proxima Centauri te noemen.

Nadat de Nederlandse astronoom Joan Voûte in 1917 en later de Amerikaanse astronoom Harold L. Alden in 1928 de ster hadden bekeken, werd er geconcludeerd dat Proxima Centauri de dichtstbijzijnde ster is. Op dat moment was Proxima Centauri de meest lichtzwakke ster die ooit was gevonden.

Zoals eerder besproken is Proxima Centauri niet te zien met het blote oog. Maar al zou dat wel het geval zijn, dan zouden we deze in Europa alsnog niet kunnen zien. De dichtstbijzijnde ster is namelijk allen maar ten zuiden van 27° noorderbreedte te zien. Om de ster toch nog te zien, moet je dus ten zuiden van deze breedtegraat gaan zitten. En omdat de ster zo lichtzwak is, heb je een telescoop nodig met een spiegel van minstens 8 cm in diameter.

Hoe hebben astronomen de afstand tot Proxima Centauri bepaald?

Voor sterren zoals Proxima Centauri is het bepalen van de afstand relatief makkelijk. Wetenschappers gebruiken de zogenoemde parallax methode. Het enige wat astronomen hiervoor nodig hebben is een telescoop een hoop geduld.

Bij de parallax methode kijken wetenschappers naar de positie van een ster ten opzichte van de achtergrond. Omdat sterren aan de hemel niet bewegen en dus ´stil´ staan, kan je de ster op de voorgrond zien bewegen. Dit effect kan je dus alleen maar zien met sterren die relatief dichtbij staan.

Om de afstand te bepalen tot Proxima Centauri, keken wetenschappers twee keer naar de ster. Tussen deze twee observaties zat een periode van een halfjaar. In dit halve jaar komt de Aarde precies aan de andere kant van de Zon te staan. Hierdoor zagen astronomen Proxima Centauri op een andere plek staan. De achtergrond blijft hetzelfde, maar de dichtstbijzijnde ster leek ten opzichte van dei achtergrond te zijn verplaatst.

Met deze verplaatsing, die wordt uitgedrukt in een hoek (de parallax), kunnen astronomen met simpele geometrie de afstand bepalen. Ze vonden dus een afstand van 4,25 lichtjaar. Hiermee werd en is Proxima Centauri de dichtstbijzijnde ster.

Parallax methode
Deze afbeelding geeft weer hoe de parallax methode wordt gebruikt om de afstand tot een ster te berekenen.