Je bekijkt nu Wat is de Melkweg?
Een afbeelding van de Melkweg

Wat is de Melkweg?

  • Bericht auteur:
  • Berichtcategorie:Heelal

Zoals we allemaal weten draait de Aarde rond de Zon. De Zon draait op zichzelf weer rond het midden van ons sterrenstelsel de Melkweg. In Nederland is er helaas te veel lichtvervuiling om de ons sterrenstelsel ´s nachts te kunnen zijn. Maar als je in een ander land op een donkere plek bent, kun je de Melkweg ´s nachts wel zien. Maar wat is de Melkweg?

De Melkweg is een balkspiraal sterrenstelsel te herkennen aan de balk in het midden waar spiraal armen omheen draaien. In de Melkweg leven ongeveer 100-1.000 miljard sterren, de Zon is hier één van. Hiermee is de Melkweg een gemiddeld sterrenstelsel.

In dit artikel bespreek ik hoe de Melkweg en de naam is ontstaan, wat de Melkweg precies is en hoeveel sterren deze ongeveer bevat. Je zult zien dat astronomen al goede ideeën hebben.

Hoe is de Melkweg ontstaan?

Wetenschappers weten al sinds de jaren 20 van de vorige eeuw dat er meerdere sterrenstelsels zijn zoals de Melkweg. Maar hoe deze precies zijn gevormd is tot op heden nog een vraag waar veel onderzoekers een antwoord op proberen te vinden.

De afgelopen decennia hebben astronomen gelukkig veel weten te leren over het melkwegstelsel. Er is inmiddels onderzoek gedaan naar duizenden objecten in ons sterrenstelsel. Hierdoor krijgen kosmologen, onderzoekers die de evolutie van het heelal bestuderen, een steeds beter beeld van de evolutie en het ontstaan van de Melkweg.

Een groep onderzoekers van het Max Planck institute for Astronomy in Duitsland heeft de vraag naar het ontstaan en de evolutie van de Melkweg proberen te beantwoord in hun onderzoek dat ook in Nature is gepubliceerd. Zij stellen dat het ontstaan en de evolutie van het sterrenstelsel in drie fases is verlopen.

13 miljard jaar geleden, slechts 0.8 miljard jaar na het ontstaan van het heelal, zouden de eerste sterren in de Melkweg zijn gevormd uit imploderende gaswolken. Deze sterren vormen tegenwoordig de dikke schijf van het sterrenstelsel. Veruit de meeste van deze sterren zijn ongeveer 11 miljard jaar geleden ontstaan.

Dit gebeurde ten tijde dat er een ander sterrenstelsel, de Gaia Enceladus, op de Melkweg botste. Gaia Enceladus, ook wel de Gaia Worst genoemd, is hierdoor samen gaan smelten met ons sterrenstelsel. Tegenwoordig vormen ze samen de grotere Melkweg.

De 5-6 jaar die hierop volgde verliepen redelijk rustig. In deze tijd zorgde exploderende sterren voor meer metaal waardoor de Melkweg 10x zo metaalrijk werd. Zo heeft de Zon een relatief hoog percentage aan metaal in zich.

Het Melkwegstelsel bestaat uit heel veel sterren. Deze moeten ook op een of andere manier zijn ontstaan. In het volgende artikel lees je hoe sterren ontstaan:

Hoe ontstaan sterren?

Wat is de Melkweg?

Voor een lange tijd wist men niet dat de Melkweg een apart sterrenstelsel was. Vroeger dachten mensen dat alles wat ze in de nacht konden zien het hele heelal was. Alles zou zich in het melkwegstelsel bevinden. En de Melkweg was dus ook alles.

Ook toen de telescoop werd uitgevonden en daar observaties mee werden gedaan, dacht men dat elke lichtbron een ster was. Pas in 1924 werd duidelijk dat niet alles sterren waren maar dat sommige kleine lichtbronnen andere sterrenstelsels zijn.

In 1924 kondigde de nu fameuze astronoom Edwin Hubble aan dat de spiraal nevel Andromeda een sterrenstelsel is. Hiermee werd duidelijk dat de Melkweg niet het enige sterrenstelsel was en dat er veel meer zijn. Nu weten we dat er miljarden andere sterrenstelsels zoals het melkwegstelsel bestaan.

De Melkweg is een een balkspiraal sterrenstelsel met een grote collectie van sterren. De naam van het type sterrenstelse komt doordat het van boven af op een draaiend vuurrad lijkt.

In het midden hiervan zit een balk waar zich vooral veel oude sterren bevinden. In het centrum van deze verzameling sterren zit een superzwaar zwart gat.

Ons sterrenstelsel is niet bijzonder. Met een diameter van ongeveer 100.000 lichtjaar is de Melkweg niet bijzonder groot maar ook zeker niet klein. Door een dikte van slechts 1.000 lichtjaar is ons sterrenstelsel in verhouding nog vlakker dan een cd. Er bevinden zich in deze gigantische ruimte ongeveer 100-1.000 miljard sterren.

Waarom heet het de Melkweg?

De naam de Melkweg komt uit de Griekse mythologie. De godin Hera (godin van het huwelijk, vrouwen, vruchtbaarheid en familie) wilde geen borstvoeding geven aan haar Heracles. Toen Zeus dit toch probeerde tegen de zin van Hera in, vlogen er een paar druppels melk de lucht in. Als je vanaf de Aarde naar ons sterrenstelsel kijkt, kan je deze melkdruppels in de vorm van sterren zien.

Lang geleden noemde de Romeinen de Melkweg de ´via lacta´, dit betekent de weg van de melk. Zij zagen namelijk dat de witte band aan sterren heel erg op een strook melk in de lucht leek. Maar de Romeinen waren niet de eerste die ons sterrenstelsel een naam gaven. Die eer gaat naar de Grieken die het de ´galaxias kyklos´ (melkachtige cirkel) noemde.

Tegenwoordig heeft de Melkweg in andere landen nog steeds een andere benaming. In China spreken ze namelijk over de ´zilveren rivier´ en in Kalahari woestijn spreekt men van de ruggengraat van de nacht´.

Het zwarte gat in het centrum van het melkwegstelsel

Al lang werd er gespeculeerd over het bestaan van een zwart gat in het centrum van de Melkweg. Astronomen zagen namelijk dat sterren in het centrum van de Melkweg heel snel rond een bepaald object draaide. Zelfs zo snel dat het object miljoenen keren zo zwaar als de Zon zou moeten zijn.

Het is onmogelijk dat een object dat zo zwaar is geen licht uitstraalt. Allen een zwart gat zou zo zwaar kunnen zijn zonder ook maar enige vorm van licht uit te zenden. Sindsdien is er veel onderzoek gedaan naar dit zwarte gat, Sagittarius A*, dat ook nog eens supermassief bleek te zijn. Met 4,15 miljoen keer de massa van de Zon is het het zwaarste object in de Melkweg. Het zwarte gat staat op een afstand van bijna 27 duizend lichtjaar en zal dus geen gevaar voor ons vormen.

In januari 2022 werd voor de eerste keer een foto gemaakt van dit superzware zwarte gat. Dit deden astronomen door gebruik te maken van de Event Horizon Telescope (EHT). Dit zijn heel veel grote telescopen verspreidt over de Aarde en zelfs de ruimte. Dit was de tweede keer dat er een foto van een zwart gat werd gemaakt. De foto werd van een zwart gat in het centrum van het sterrenstelsel Messier 87 gemaakt. Het duurde een slordige 5 jaar om de foto van Sagittarius A* te maken.

Foto van Sagittarius A*, het zwate gat in het centrum van de Melkweg. De foto is zo onscherp omdat het zwarte gat zich heel ver van ons vandaan bevindt. Bron: EHT Collaboration

Hoeveel sterren zijn er in ons sterrenstelsel?

Hoeveel sterren er precies in de Melkweg zijn is niet te zeggen. Het is namelijk best lastig om te onderzoeken welke sterren wel en welke sterren niet bij de Melkweg horen. Daarnaast zijn er heel veel sterren niet helder genoeg om te worden geobserveerd.

Maar met een paar aannames en wat observaties, kunnen wetenschappers wel een goede gok doen. Dit doen ze door te kijken naar de massa van de Melkweg. Als je de totale massa weet, en je weet hoeveel een ster gemiddeld weegt, dan heb je gemakkelijk de hoeveelheid sterren.

De Melkweg heeft in totaal 100-400 miljard sterren. Volgens de astronoom Dr. Sten Odenwald is deze schatting aan de lage kant. Hij schat het aantal sterren in de Melkweg namelijk op 1 biljoen (12 nullen). Volgens deze astronoom is de gemiddelde ster een stuk lichter dan de Zon. Doordat de meeste berekeningen ervan uit gaan dat de gemiddelde ster dezelfde massa als de Zon heeft, kom je automatisch op een kleiner getal uit.

Het blijkt dat de meeste sterren ook nog planeten hebben. Meestal heeft een ster zelfs meerdere planeten. In het volgende artikel vindt je hoeveel planeten er zijn:

Hoeveel planeten zijn er?